✍️खेम राज विष्ट असारको पहिलो झरीसँगै नेपाली गाउँहरूमा एउटा छुट्टै रौनक छाउँछ। खेतका गराहरू पानीले भरिन्छन्, किसानको अनुहारमा नयाँ आशा पलाउँछ, असारे गीत गुञ्जिन थाल्छन् र हिलोले भरिएका खेतहरू जीवनका नयाँ सपनाले रंगिन बन्छन्। कसैका लागि असार १५ एउटा पर्व हो, कसैका लागि संस्कृति, तर किसानका लागि यो वर्षभरिको मेहनत, आशा र भविष्यको सुरुआत हो। यही भावनालाई आत्मसात् गर्दै यस वर्ष जलवायुमैत्री प्रविधि, धानमा आत्मनिर्भरता र समृद्धि भन्ने नाराका साथ

चुनाव समनिकट छ। हरेक पटकझैँ यसपटक पनि देश दुई धारमा तानिएको देखिन्छ— नयाँ चाहिनेहरू एकातिर, पुरानै ठीक भन्नेहरू अर्कोतिर। मञ्चहरूमा आवाज चर्किँदै छन्, सामाजिक सञ्जालमा आरोप–प्रत्यारोप बढ्दै छन्। तर यी सबै हल्लाभित्र एउटा मौन वर्ग छ— आम नागरिक, जसले विगत पनि भोगेको छ र भविष्य पनि बोकेको छ।यो लेख कुनै दलको बचाउका लागि होइन, कुनै अनुहारको प्रचारका लागि पनि होइन। यो केवल एउटा आग्रह हो— आफ्नो विवेक स्वतन्त्र राखौँ। पुरानाको

नेपालको राजनीति आज इतिहासको एउटा यस्तो मोडमा उभिएको छ, जहाँ पुराना संरचना र अभ्यासहरूले आफ्नो नैतिक वैधता लगभग गुमाइसकेका छन् भने नयाँ चेतना, नयाँ पुस्ता र नयाँ राजनीतिक सम्भावनाले आकार लिने प्रयास गरिरहेका छन्। यो समय केवल सत्ता परिवर्तनको बहस गर्ने समय होइन, बरु राजनीति गर्ने तरिका, नेतृत्व छनोटको मापदण्ड, जनतासँगको सम्बन्ध र राज्य सञ्चालनको दर्शन नै पुनः परिभाषित गर्नुपर्ने “शून्य समय” हो। दशकौँदेखि नेपाली राजनीतिमा जरा गाडेर बसेका पुराना

✍️मंगल सिह धामी दाइ मलाई स्वदेशमै स्वाभिमान जोगाउन कति गार्‍हो छ । तपाईलाई परदेशमा अभिमान जोगाउन कत्ति गाह्रो होला । खैर मलाई पुरानो याद आयो स्कुल पढ्दाको तपाईले मलाई भनेर कक्षा चार को महेन्द्र माला भन्दा पुरानो ज्ञान मालाको किताब ल्याउनु भएको थियो नि त्यसमा विदुर नीति कण्ठस्थ गरेको थिए । स्कुल जानू अघिल्लो दिन नै आहा कति सुन्दर वान्की अनार झै कविताका हरफ । ज्ञानि विदुरको नीति बचन प्रष्फुटित

✍️अमित जोशी तिहार — उज्यालो, प्रेम र सम्बन्धको त्यो पर्व, जसले केवल घरको अन्धकार होइन, मनको अन्धकार पनि हटाउँछ। हाम्रो समाजमा तिहारको रौनक त्यतिबेला मात्र पूरा हुन्छ, जब गाउँभर “देउसी रे! भैलो रे !” को स्वर गुञ्जिन्छ। देउसी–भैलो केवल गीत होइन, त्यो हाम्रो पुर्खाको आवाज हो। त्यो हाम्रो संस्कृतिको नाडी, समाजको एकताको संगीत र हाम्रो अस्तित्वको उज्यालो हो। तर आजको परिवेशमा यो परम्परा पनि परिवर्तनको घेरामा छ कसैले यसलाई आधुनिकताको

पुलेन्द्र कार्की मुलुक संघीयतामा प्रवेश गर्यो, तीनै तहहरुमा आम निर्वाचन सम्पन्न भयो, तीनै तहहरूमा सरकार बने, जनताको सर्वोच्चता व्यवहार मै देखिने खुसहालीको अपेक्षा सबैतिर सन्चार भयो । संघीयता किन ? भनि प्रश्न सोध्दा, राजनीतिशास्त्रले संघीयता (Federalism) भनेको सत्ताको बाँडफाँटको प्रणाली हो, जहाँ एक देशको सरकार दुई वा बढी तहमा विभाजित हुन्छ, प्रत्येक तहले संविधानद्वारा तोकिएका अधिकार र कर्तव्य अनुसार काम गर्छ र सत्ताको विकेन्द्रीकरण, समावेशी शासन, स्थानीय विकास र आत्मनिर्णय,

✍️ विशाल सिंह रैखोला दार्चुला जिल्ला महाकाली नगरपालिका-७ धाप अरूका लागि केवल धाप हो । एउटा गाउँ हो। तर, मेरा लागि भने यो जन्मभूमि हो । स्वर्ग हो। भनिन्छ नि जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी अर्थात् आमा र जन्मभूमि स्वर्गभन्दा पनि ठूलो हुन्छन्। म सामान्यतया सपना देख्ने मान्छे हुँ र मैले मेरो गाउँ धापको हितमा सपना देखेको छु। के भविष्यमा धाप यस्तो होला त ? मैले सपनामा देखेको छु धाप अब

सामान्य घर परिवारमा हुर्केर साधारण जीवनशैली बाँचि रहेको नागरिक राजनितीमा पस्छ । दु:ख संघर्ष गर्छ र जनता पार्टी कार्यक्रताले पत्याउछन् नेता बन्छ । अनि उस्को जनता कार्यक्रता संगको सम्वन्ध विस्तारै पातलिदै जान्छ । नौकरशाह, पुजीपती, व्यवसायी र बिचौलियाहरूसंग सम्वन्ध बाक्लिदै जान्छ । उस्को जीवनको गुणस्तरमा कुनै आयमुलक धन्दा व्यवसाय बिना नै चमत्कारीक रुपन्तारण हुन्छ, वङला, गाडी, व्रान्डेड जुत्ता लुगा देखि चश्मा हुदै रसपानसम्म उसको उपभोग्य क्षमतामा लोभ लाग्ने गरी बृद्धी

लेख : राजनैतिक परिवर्तनको लागि लामो संघर्ष, त्याग र बलिदानमयी मुल्य चुकाउने थोरै देशहरू भित्र हाम्रो देश नेपाल पनि पर्दछ। सन १९०० को चौथो दशकदेखि सन २००० को दोस्रो दशकसम्म झण्डै आठ दशक लामो संघर्षको सुरुवात, कोतपर्वले भुमिकामा ल्याएको र भण्डारखाल पर्वले स्थापित गरेको कुलिनतन्त्र राणा शाही हटाए संगै समाप्त भएन् । २००७ सालको क्रान्ती राणा शासनको अन्त्य र सकिृय राजतन्त्रको उदयका लागि थिएन्, बरू राजा र जनतालाई एकै साथ

लेख : शिक्षा क्षेत्र कुनै पनि राष्ट्रको समुन्नतिको आधार र मेरुदण्डको रूपमा लिइन्छ, र यसको प्रभावकारी र गुणस्तरिय व्यवस्थानले राज्य सञ्चालनको दक्षता निर्धारण गर्छ । तर, नेपालको सन्दर्भमा हेर्दा शिक्षा क्षेत्र गम्भीर संकटमा परेको छ, जसको मूल कारण राजनीतिक भागबण्डा र हस्तक्षेप हो । यस्तो हस्तक्षेप शिक्षामा संलग्न राजनीतिक रूपले आबद्ध शिक्षक, प्राध्यापक, कर्मचारी तथा विद्यार्थी संगठनहरूले निरन्तर गरिरहेको सक्रिय भूमिकासँग सम्बन्धित छ। यिनै संगठनहरू राजनीतिक दलको आडमा स्वार्थसिद्धिका लागि